President Cyril Ramaphosa van Zuid-Afrika AP

Stank voor dank, zo beschouwt Zuid-Afrika de vliegverboden die talloze landen hebben ingesteld vanwege de omikronvariant. Die restricties zijn oneerlijk, niet wetenschappelijk onderbouwd en gaan onze al zwaar getroffen economie nog verder verzwakken, zei president Cyril Ramaphosa gisteravond.

Hij kreeg bijval van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Die prees de snelheid en transparantie van Zuid-Afrika, waar de nieuwe coronavariant voor het eerst werd vastgesteld. De tegen het land ingestelde reisbeperkingen kunnen slechts in beperkte mate helpen om de verspreiding van omikron tegen te gaan, zei WHO-directeur van Afrika Matshidiso Moeti, "en plaatsen een zware last op de bevolking".

Frustratie

De Zuid-Afrikaan Ray de Vries uit Kaapstad deelt de frustratie van zijn president. "Sommigen noemen die inreisverboden tegen ons land een klap in het gezicht, maar ik noem het een trap in de maag." De 61-jarige Zuid-Afrikaan en zijn 52-jarige Nederlandse vrouw Linda zijn twee van de miljoenen mensen in het land die financieel afhankelijk zijn van de toerismesector.

Ray de Vries en zijn vrouw Linda Privéfoto

De Vries produceert en levert water aan hotels en restaurants, zijn vrouw verhuurt accommodaties. Na het dramatisch verlopen 2020 hadden ze gehoopt deze zomer, die daar bijna is begonnen, de gemaakte verliezen terug te verdienen.

Maar sinds eind vorige week regent het afzeggingen van voornamelijk Europese toeristen. Voor de pandemie had het stel bij elkaar zo'n twintig mensen in dienst. De Vries vraagt zich af of er straks nog wel een overblijft. "En je moet bedenken dat voor elk persoon die hier loon krijgt er twaalf mensen van moeten leven."

Werkloosheid

De werkloosheid in het land is hoog: ruim een op de drie volwassenen zit zonder werk. "Veel mensen hebben hier geen financiële reserves, dat is in Europa misschien moeilijk te bevatten", zegt arts Hugo Tempelman vanuit Zuid-Afrika. De grens voor een gezin om op basis van één salaris rond te komen, of te vervallen in diepe armoede, is volgens hem dun.

Tempelman werkt in een kliniek waar een aantal van de virusmonsters van de omikronvariant worden onderzocht. Volgens hem is de nieuwe variant besmettelijker, maar is de grote vraag nog in hoeverre omikron meer ziekmakend is.

Hij uitte zijn onbegrip eerder ook al in deze video:

Nederlandse arts in Zuid-Afrika snapt inreisverbod niet: Zuid-Afrika wordt afgestraft

Momenteel is in het land vooral het aantal besmettingen de afgelopen paar weken fors gestegen. "We zitten per dag op 3000 geregistreerde besmettingen op 60 miljoen inwoners: reden tot bezorgdheid, maar niet tot paniek", meent Tempelman. In de ziekenhuizen of op de IC is volgens hem nog geen grote toename van coronapatiënten zichtbaar. Pas de komende weken zal duidelijk worden welke impact de nieuwe variant heeft op de ziekenhuizen.

Ook het Nederlandse echtpaar Gert-Jan Stoop (52) en Ingrid Kerssen (42) voelt de klap die de Zuid-Afrikaanse toerismebranche te verwerken krijgt. Ze wonen sinds 2016 in het land en hebben nu een bed and breakfast iets ten zuidoosten van Kaapstad.

"In een mum van tijd werden alle boekingen geannuleerd, zo'n 45 uit m'n hoofd. Ja, je wordt er absoluut moedeloos van, maar je kunt er zelf niets aan doen." Hij begrijpt de angst bij zijn klanten uit Europa wel. Toch vindt hij die ophef in het buitenland over de coronasituatie in Zuid-Afrika moeilijk te rijmen met de huidige coronacijfers en zijn belevingswereld. "Ik heb niet het idee dat veel mensen hier met angst rondlopen."

Gert-Jan Stoop en Ingrid Kerssen samen met hun honden Privéfoto

Stoop en zijn vrouw kunnen gelukkig terugvallen op haar werk als zelfstandige in Kaapstad. Voor ondernemers zonder plan b, en voor het personeel dat van hen afhankelijk is, worden de komende maanden erg spannend. "Ik denk dat het land zich geen vierde golf kan permitteren", zegt arts Tempelman. "Dan gaat de economie compleet aan flarden."

Sommige eigenaren van een toeristisch bedrijf zijn de wanhoop nabij, stelt De Vries na een gesprek met een bevriende restauranteigenaar. "Die had net twee uur gebeld met de eigenaar van een bed and breakfast om hem het idee van zelfmoord uit zijn hoofd te praten."